Koper versus aluminium kabels: Hoe kiest u de juiste geleider

Koper versus aluminium kabel is geen debat over kwaliteit. Beide metalen voldoen aan dezelfde normen en beide kunnen tientallen jaren meegaan als de installatie geschikt is voor het metaal. De keuze is een afweging tussen kosten en volume, gewicht en zorg bij de aansluiting. Maak de juiste afweging en de besparing is werkelijk. Maak je het fout, dan gaan de verbindingen in jaar drie al stuk.

Deze gids vergelijkt de twee metalen op basis van de factoren die een project beslissen en legt vervolgens uit wat er in de offerteaanvraag moet staan.

Waarom de keuze tussen koper- en aluminiumkabel neerkomt op kosten per ampère

De prijs per ton misleidt. Aluminium kost veel minder per kilogram, dus het eerste offertebedrag ziet er indrukwekkend uit. Echter, aluminium voert bij dezelfde doorsnede minder stroom, waardoor er meer metaal nodig is om dezelfde taak uit te voeren. De eerlijke maatstaf is de kost per ampère aan capaciteit, niet de kost per haspel.

Zodra je beide opties op maat maakt voor dezelfde taak, wordt het verschil kleiner. Het verdwijnt zelden, en bij lange trajecten wint aluminium nog steeds. Ondertussen kunnen bij korte trajecten de arbeid en de aansluitingen de besparing op metaal tenietdoen. In de praktijk bepaalt de lengte van het traject meer dan de metaalprijs.

Nog een punt hoort hierbij. Een vergelijking tussen koper- en aluminiumkabel moet aan beide zijden op dezelfde norm worden gebaseerd. Als de ene offerte volgens IEC 60502 is opgesteld en de andere volgens een lokale regel, zijn de cijfers helemaal niet vergelijkbaar. Vergelijk daarnaast de koperen geleiderweerstand op dezelfde basis.

De twee metalen vergelijken aan de hand van vijf maatstaven

Begin met geleidingsvermogen. Koper voert meer stroom per vierkante millimeter, dus een aluminium geleiderkabel heeft een grotere maat nodig voor dezelfde belasting. Die grotere maat is de reden waarom de twee nooit direct uitwisselbaar zijn. Leg de koperen geleiderweerstand naast het aluminiumcijfer en het maatverschil wordt meteen duidelijk.

Vergelijk daarna het gewicht. Aluminium weegt veel minder voor dezelfde geleidbaarheid, wat belangrijk is bij bovengrondse leidingen, lange tracties en constructies met een maximale belasting. Vervolgens komt thermische uitzetting. Aluminium zet meer uit bij verwarming, dus een verbinding moet die beweging kunnen opvangen.

Corrosie is de vierde maatstaf. Aluminium vormt een oxidelaag die het beschermt in de lucht, en die laag weerstaat goed aan veel soorten atmosfeer. Bij een koper-aluminium verbinding vocht en zout echter galvanische aantasting aan. Dat ene punt verklaart de meeste storingen die aan het metaal zelf worden toegeschreven.

Vergelijk ten slotte hoe elk metaal zich gedraagt bij een aansluiting. Koper houdt een schroefspanning voorspelbaar vast. Aluminium doet dat niet, en dat verschil drijft het hele hoofdstuk over aansluitingen hieronder.

Waar aluminium geleiderkabel de winnaar is

Ondertussen zijn lange trajecten en routes met gewichtsbeperkingen in het voordeel van aluminium. Een lange voedingsleiding naar een afgelegen gebouw, een bovengrondse lijn tussen torens en een hoogbouw doorvoer hebben allemaal voordeel. De kost per ampère daalt en de constructie draagt minder gewicht.

Grote maten zijn ook in het voordeel van aluminium. Boven een bepaalde doorsnede wordt koper stijf en zwaar, en de aansluitingen worden moeilijker te verwerken. Een aluminium geleiderkabel blijft goed verwerkbaar bij maten waar koper onpraktisch wordt. Daarom geldt: hoe groter de geleider, hoe sterker het argument.

Waar het traject kort is, wordt het argument zwakker. Een voeding van een verdeelbord van enkele meters levert weinig besparing op, en de extra zorg bij de aansluitingen maakt het voordeel teniet. Dus je moet elk circuit afzonderlijk beoordelen, niet het hele project. Daarom kan de keuze tussen koper- en aluminiumkabel het beste regel voor regel in het overzicht worden gemaakt.

Aansluiting: het echte risico bij aluminiumkabel

Elke aluminium kabelaansluiting moet twee zaken aanpakken: oxide en kruip. De oxidelaag die het metaal in de lucht beschermt, blokkeert ook een goede elektrische verbinding. Dus de installateur moet het verwijderen en een middel gebruiken dat lucht uitsluit.

Daarnaast is kruip het tweede probleem. Aluminium vloeit langzaam onder een aansluitschroef, zodat een verbinding die op dag één strak zit, na maanden los kan raken. Daarom moet je de schroeven opnieuw aandraaien volgens het schema van de fabrikant. Het is ook de reden waarom een bimetaalconnector belangrijk is overal waar de kabel een koperen rail raakt.

Een bimetaalconnector plaatst een koperen zijde tegen de koperen rail en een aluminium zijde tegen de geleider. Het scheidt de twee metalen en stopt de galvanische cel. Sla je dat over, dan corrodeert de verbinding van binnenuit. Daarom is de connector geen accessoire. Het is onderdeel van het ontwerp.

De keuze afstemmen op het productassortiment

Zodra de keuze tussen koper- en aluminiumkabel vaststaat, volgt de constructie. Voor een laagspanningsdistributietraject dekt een aluminium geleider PVC-geïsoleerde elektrische kabel de meeste taken. Waar de route een hogere temperatuurbestendigheid vereist, draagt een XLPE-geïsoleerde aluminium stroomkabel dezelfde geleider met betere isolatie.

Voor een eerlijke vergelijking met koper, kijk je naar een vieraderige PVC-geïsoleerde stroomkabel. Maak beide opties op maat voor dezelfde belasting. Die zij-aan-zij vergelijking is de enige eerlijke test. Voor de bredere inkoopstappen achter de bestelling lees je onze gids elektrische kabel en draad inkopen.

Wat er in de offerteaanvraag moet staan

Kortom, vermeld het metaal, de doorsnede, de isolatie, de spanningsklasse en de norm. Voeg de route en de omstandigheden toe voor elke leiding. Geef daarna de aansluitmethode aan, want die keuze verandert de accessoires die je moet kopen.

Vraag de fabriek om bevestiging van de aluminiummaat die overeenkomt met je koperontwerp. Een leverancier die dezelfde maat in beide metalen aanbiedt, heeft de aanvraag niet goed gelezen. Vraag daarnaast welke aluminium kabelaansluiting de fabriek aanbeveelt voor je warteltype.

Veelgestelde vragen

Kan ik een koperen kabel vervangen door een aluminium kabel van dezelfde maat?

Nee. Aluminium voert bij dezelfde doorsnede minder stroom, dus je moet de maat vergroten.

Is een aluminium kabel over het geheel genomen goedkoper?

Meestal bij lange trajecten, en zelden bij korte. Vergelijk de kost per ampère, inclusief de aansluitingen.

Waarom gaan aluminium verbindingen stuk?

Oxide blokkeert het contact en kruip maakt de schroef los. Schuur in, gebruik een middel, draai opnieuw aan en plaats een bimetaalconnector.

Heeft aluminium kabel speciale wartels nodig?

Vaak wel. De wartel moet passen bij de geleider en de Pantsering, en hij moet vocht uitsluiten.

Normen waarnaar in deze gids wordt verwezen

• IEC 60228, geleiders in geïsoleerde kabels, uitgegeven door de Internationale Elektrotechnische Commissie.

• IEC 60502-1, stroomkabels met geëxtrudeerde isolatie tot 1 kV, uitgegeven door de Internationale Elektrotechnische Commissie.

• IEC 60364-5-52, bedradingssystemen en stroomvoerende capaciteit, uitgegeven door de Internationale Elektrotechnische Commissie.

Laatste gedachten

Koper versus aluminium kabel is een maatkeuze voordat het een prijskeuze is. Maak beide metalen op maat voor dezelfde taak, vergelijk de kost per ampère en behandel de aansluiting als onderdeel van het ontwerp. Doe dat, en aluminium wordt een gecontroleerde besparing in plaats van een toekomstige storing. Lees onze inkoopgids voor kabel en draad voor de volgende stap, en stuur ons je kabeloverzicht voor een antwoord regel voor regel.